Κωνσταντίνος Μίχαλος: Όχι στον εφησυχασμό

Το 2019 η ελληνική οικονομία συνέχισε να ανακάμπτει, με το ρυθμό ανάπτυξης να πλησιάζει τα επίπεδα του 2%, με τους δείκτες οικονομικού κλίματος και προσδοκιών να βελτιώνονται σημαντικά και με την εμπιστοσύνη των αγορών προς τη χώρα να αποκαθίσταται σταδιακά. Καταγράφηκαν, παράλληλα, ιδιαίτερα ενθαρρυντικά μηνύματα, όπως είναι η ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων, η αύξηση της αποταμίευσης, η ελαφρά αύξηση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από τις τράπεζες, καθώς και η αύξηση των εσόδων από τον τουρισμό.

Ωστόσο, παρά το θετικό κλίμα στο ξεκίνημα του 2020, δεν θα πρέπει να αγνοούνται οι κίνδυνοι και οι εστίες αβεβαιότητας που χαρακτηρίζουν το εξωτερικό περιβάλλον και που μπορεί να επηρεάσουν την πορεία της ελληνικής οικονομίας τη φετινή χρονιά.

Η παγκόσμια οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με εξαιρετικά χαμηλούς ρυθμούς, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να κάνει λόγο, στις πρόσφατες προβλέψεις του, για προσωρινή σταθεροποίηση και αργή ανάκαμψη εντός του τρέχοντος έτους. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το ΔΝΤ, η ανάπτυξη παγκοσμίως αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,3% φέτος, έναντι 2,9% το 2019 – που ήταν ο χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης μετά τη χρηματοοικονομική κρίση του 2008. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις τόσο για την περασμένη όσο και για τη φετινή χρονιά, αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω κατά 0,1 της μονάδας, σε σχέση με τις προβλέψεις του Οκτωβρίου, εξαιτίας της επιβράδυνσης στην Ινδία και σε άλλες αναδυόμενες αγορές. Όσον αφορά την ευρωζώνη, η πρόβλεψη του ΔΝΤ είναι επίσης αναθεωρημένη προς τα κάτω κατά 0,1% σε σχέση με τον Οκτώβριο, στο 1,3% για το 2020, κυρίως λόγω της συρρίκνωσης της μεταποίησης στη Γερμανία και της επιβράδυνσης της εγχώριας ζήτησης στην Ισπανία.

Οι τομείς της μεταποίησης και του παγκόσμιου εμπορίου πλήττονται από την άνοδο του εμπορικού προστατευτισμού και την παρατεταμένη αβεβαιότητα, σχετικά με την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, της Κίνας και άλλων χωρών. Παρά τη θετική επίδραση που αναμένεται να έχει η συμφωνία μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών, το περιβάλλον παραμένει ιδιαίτερα ασταθές. Αυξημένη αβεβαιότητα δημιουργείται και εν όψει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ε.Ε. Παρά την αποτροπή μιας άτακτης εξόδου, είναι αναμενόμενο ότι η επόμενη ημέρα θα φέρει αρκετές αναταράξεις σε σημαντικούς τομείς, όπως είναι το εμπόριο, η ναυτιλία και ο τουρισμός, ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, το 2019 παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς τουριστικές αφίξεις αυξήθηκαν με ρυθμό 4%, σημειώθηκε επιβράδυνση σε σύγκριση με το 2017 και το 2018, λόγω της αβεβαιότητας σε σχέση με το Brexit, των γεωπολιτικών και εμπορικών εντάσεων και της επιβράδυνσης της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και των κλυδωνισμών που προκάλεσε στην τουριστική βιομηχανία η κατάρρευση της Thomas Cook και ορισμένων αερομεταφορέων χαμηλού κόστους στην Ευρώπη.

Όλοι οι παραπάνω παράγοντες δημιουργούν ένα περιβάλλον, το οποίο δεν επιτρέπει εφησυχασμό για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Η συστηματική ενίσχυση της ανάπτυξης, μέσα από κατάλληλες μεταρρυθμίσεις και μέτρα, αποτελεί μονόδρομο, προκειμένου να αντισταθμιστούν οι επιπτώσεις που προκαλεί η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και να δημιουργηθούν επαρκή αναχώματα, απέναντι στις αυξανόμενες πιέσεις. Για να συνεχίσει η χώρα να κινείται σε θετική τροχιά στο επόμενο διάστημα, απαιτείται εγρήγορση και αποφασιστικότητα.